صنعت دامپروری، صنعتی به شدت رقابت پذیر است. حاشیه سود پایین در این صنعت باعث می شود هر عاملی که بر افزایش بازده خوراک اثرگذار باشد، مورد بازبینی قرار گیرد. ارتباط روشنی بین تغذیه، سلامتی و بهره وری دام وجود دارد . با این حال بالانس تغذیه کارآسانی نیست. علاوه بر آن تغذیه کم و زیاد مواد مغذی باعث به خطر افتادن سلامت دام خواهد شد.
از قوه به فعل در آوردن صفات برجسته ذاتی و ارزش های اقتصادی دام ، در حرفه پرورش گاو شیری ، چالش بزرگی است . مدیریت پرورش گاو شیری دارای ابعاد وسیع و چند جانبه ای است. سطح درآمد یک واحد گاوداری بستگی به میزان تولید و هزینه های آن دارد که از این میان هزینه خوراک با حدود 65-60 درصد ، بیشترین سهم از هزینه ها را به خود اختصاص می دهد. بنابراین هر چقدر گاوها با ظرفیت تولید بیشتر نگهداری شوند ، زمینه بروز توانایی های ژنتیکی آنها مساعدتر می گردد ، هزینه های خوراک آنها کاهش می یابد و این حرفه از سود آوری بیشتری برخوردار خواهد بود.
پودرچربی چیست؟
بخش زیادی از چربی ها در طبیعت به شکل تری گلیسیریدها موجود می باشند. در تری گلیسرید3 اسید چرب به گلیسرول متصل شده است. بنابراین، اکثر چربی ها از اسیدهای چرب تشکیل شده اند،اسیدهای چرب زنجیرهایی از کربن (C) ، هیدروژن (H) و اتم اکسیژن (O) هستند. اسیدهای چرب مختلف دارای طول زنجیر متفاوتی هستند. تمام چربی ها از اسیدهای چرب تشکیل شده اند، که در درجه اول خصوصیات چربی را تعیین می کنند این خصوصیات، مانند ارزش غذایی، جامد و مایع بودن در دمای اتاق می باشد با دانستن نوع اسیدهای چرب می توان خصوصیات تغذیه ای مکمل چربی را بیان کرد.
مکمل های چربی یکی از اجزاء حیاتی جیره غذایی دام و طیور هستند. این مکمل ها بصورت دانه روغنی کنجاله، روغن هیدروژنه و پودر چربی مورد استفاده قرار میگیرند . پودرهای چربی که نمکهای کلسیمی اسید چرب هستند، دریک فرایند شیمیایی با استفاده از راکتورهای همزن دار در دما و فشار بالا تولید می شوند. برای تولید پودر چربی می توان از انواع چربیهای گیاهی و حیوانی استفاده نمود. چربی ها از اسیدهای چرب ساخته شده اند که ممکن است اشباع یا اشباع نشده باشند. پیوند دوگانه به یک اسید چرب خصوصیت اشباع نشده می دهد.
فواید استفاده از چربی ها در تغذیه دام
چربی ها حدود دو و نیم برابر کربوهیدراتها و منابع پروتئینی انرژی دارند. چربی ماده مغذی مهمی است که از انواع عملکردهای بیولوژیکی پشتیبانی می کند. دام نمی تواند بدون آن به زندگی ادامه دهد. با این حال برخی از مکمل های چربی تعدادی از مزایای بیشتری را ارائه می دهند، که می تواند باعث افزایش بهره وری در گله شود :
- تأمین انرژی کافی برای افزایش تولید شیر و نمره وضعیت بدن(BCS)
چربی ها بالاترین امتیاز چگالی انرژی را دارا می باشند. هیچ ترکیبی موثرتر از چربی برای کمبود انرژی نیست. این موضوع به این معناست که در هر زمان می توان از چربی تغذیه کرد . اما در زمان کمبود انرژی دام و یا برای جلوگیری از افت نمره وضعیت بدنی(BCS ) اهمیت استفاده از آن بالاتر می رود. گاوهای شیری برای تولید شیر، باروری و بازدهی کلی نیاز به مکمل چربی در تغذیه دارد.
افزودن چربی به افزایش تراکم انرژی در جیره غذایی دام کمک می کند.این تراکم انرژی برای دامها و مخصوصا برای گاوهای شیرده در مراحل اولیه شیردهی اهمیت زیادی دارد.زیرا دامها در اولین ماه های شیردهی بر اثر تغذیه اندک ضعیف می شوند.در اوایل دوران شیردهی، گاو شیرده نمیتواند در هر وعده غذایی انرژی کافی را دریافت کند و در نتیجه تعادل منفی انرژی رخ میدهد.این تعادل منفی باعث سوزاندن چربی ذخیرهشده بدن گاو شیردهشده و وزن را کاهش می دهد. چنانچه این حالت ادامه یابد، وضعیت سلامتی و قدرت باروری دام به خطر میافتد.
در نتیجه، اصلیترین راه برای جبران تعادل منفی انرژی، افزایش تراکم انرژی جیره در هر وعده میباشد .
- کاهش استرس گرمایی
بعضی از دامها دچار استرس گرمایی می شوند وهمچنین هنگام هضم فیبر و نشاسته بالا گرمای بسیار زیادی تولید میکنند. در این حالت مصرف خوراکهای دانهای (غلات) به منظور افزایش انرژی باعث ایجاد بیماری اسیدوز و کاهش میزان مصرف غذا میشوند که این امر نرخ رشد را کاهش میدهد. استفاده از پودر چربی مناسب در زمان مناسب می تواند بیشترین بهره از گاوهای شیری را در شرایط استرس گرمایی در پی داشته باشد.
- بهبود عملکرد تولیدمثلی
یکی دیگر از فواید مهم پودر چربی دام، بهبود عملکرد تولیدمثلی است. چربیها به عنوان یک منبع مهم از انرژی و اسیدهای چرب ضروری، نقش کلیدی در تنظیم هورمونها و فرآیندهای تولیدمثلی دارند. تحقیقات نشان دادهاند که تغذیه دامها با پودر چربی میتواند به بهبود نرخ باروری، افزایش تعداد تخمکهای قابل باروری و بهبود کیفیت اسپرم کمک کند. این امر به ویژه در دامهای شیرده و دامهایی که در دورههای تولیدمثلی فشرده قرار دارند، بسیار اهمیت دارد.
- افزایش کیفیت شیر و گوشت
استفاده از پودر چربی دام به طور مستقیم بر کیفیت شیر و گوشت تولیدی تأثیر میگذارد. افزودن پودر چربی به جیره غذایی دامها میتواند موجب افزایش درصد چربی و پروتئین شیر شود که بهبود کیفیت و ارزش تغذیهای شیر را به دنبال دارد. همچنین، مصرف پودر چربی توسط دامها میتواند به بهبود کیفیت گوشت از نظر طعم، بافت و درصد چربی داخلی کمک کند. این امر موجب تولید محصولاتی با ارزش غذایی بالاتر و جذابیت بیشتر برای مصرفکنندگان میشود.
- بهبود وضعیت بدنی و جلوگیری از بیماری های متابولیکی
پودر چربی دام نه تنها به تأمین انرژی و مواد مغذی ضروری کمک میکند، بلکه به بهبود وضعیت بدنی و سلامت عمومی دامها نیز کمک میکند. اسیدهای چرب ضروری موجود در پودر چربی، به تقویت سیستم ایمنی بدن دامها، کاهش التهابات و بهبود عملکرد گوارشی کمک میکنند این امر منجر به افزایش مقاومت دامها در برابر بیماریها و کاهش نرخ مرگ و میر میشود.
- افزایش بهره وری و کاهش هزینهها
با توجه به تأثیرات مثبت پودر چربی دام بر عملکرد و سلامت دامها، استفاده از این مکمل میتواند به افزایش بهرهوری و کاهش هزینههای تولید کمک کند. با بهبود وضعیت تغذیهای دامها و افزایش تولیدات دامی، سودآوری و پایداری اقتصادی دامپروری افزایش مییابد. همچنین، کاهش نیاز به منابع غذایی دیگر و بهینهسازی مصرف انرژی، منجر به کاهش هزینههای کلی تغذیهای میشود.
حد مجاز استفاده از پودر چربی چقدر است؟
مانند هر رژیم غذایی دیگر درخوراک دام ، تعادل رمز موفقیت است. با اکثر خوراک دام ها، چربی ها در شکمبه آزاد می شوند و می توانند باعث نرم شدگی با روغن شوند که فیبر موجود در شکمبه را پوشانده و از تجزیه باکتری های شکمبه جلوگیری می کند گاوهای شیری ممکن است بیش از 6٪ چربی در ماده خشک نیاز داشته باشند تا وضعیت بدن و بهره وری آنها حفظ شود. با این حال ، مسئله در اینجا این است که تغذیه بالای 3.5٪ چربی در ماده خشک می تواند باعث ایجاد شرایط جدی در سلامتی، صدمه به شکمبه یا عملکرد هضم گله شود.
راه حل این مسئله این است که، چربی های محافظت شده از شکمبه را در خوراک دام خود بگنجانید.
مکمل های پودر چربی محافظت شده از شکمبه ای شرکت رشد دانه خاوران به شما این امکان را می دهد که بدون اثرات سو تغذیه بیش از حد چربی شکمبه، با خیال راحت مصرف چربی گله خود را افزایش دهید.
ملاحظات مهم هنگام استفاده از پودر چربی در جیره گاوهای شیری
- برای استفاده از پودر چربی در جیره گاوهای شیری، بایستی دوره عادت پذیری حیوان را مد نظر قرار داد.
- هنگامی که پودر چربی به جیره اضافه می شود، باید درصد کلسیم و منیزیم در کل جیره افزایش یابد (کلسیم0.9 تا 1 درصد و منیزیم0.3 درصد، بر اساس ماده خشک). برخی تحقیقات پیشنهاد کرده اند که با افزایش میزان چربی در جیره نیاز به کلسیم به عنوان عامل صابونی کننده چربی افزایش می یابد. استفاده از پودر چربی غیراستاندارد یا محافظت نشده سبب افزایش صابونی شدن کلسیم و منیزیم در شکمبه و دفع آنها از طریق مدفوع می شود.
- به ازای افزایش هر 3 درصد چربی به جیره، باید 1 درصد به میزان پروتئین عبوری در شکمبه افزوده شود. به عبارت دیگر به ازای هر 1 مگاکالری انرژی خالص شیردهی حاصل از چربی اضافه شده، 72 گرم پروتئین غیر قابل تجزیه در شکمبه می بایستی منظور شود.
- استفاده از مکمل نیاسین که ممکن است از دوره خشکی آغاز شده باشد، باید برای گاوهای شیری پر تولید هم ادامه یابد. در این حالت مصرف غذا احتمالاً بیشتر و احتمال بروز کتوز کمتر خواهد بود.
